Steven Hulst

COZMOZ adviesbureau

Steven Hulst

COZMOZ adviesbureau

De Supervulkaan uitbarsting

Klimaatverandering en het belang van een snelle energietransitie

Vaak wordt in het kader van klimaatverandering gezegd dat het "vijf voor twaalf" is, maar eigenlijk zou het beter zijn om te zeggen dat het "vijf over twaalf" is. De ontwrichting van het klimaat is reeds in gang gezet en de veranderingen gaan de komende duizenden jaren van grote invloed blijken. Werd eerst verteld dat Nederland in het jaar 2100 te maken zou krijgen met een halve meter zeespiegelstijging, nu geeft men al aan dat het waarschijnlijk tussen de één en twee meter zal zijn en daarna nog eeuwen verder stijgt.  Twee graden temperatuurstijging is bijna zeker, en met drie graden of meer moet ernstig rekening gehouden worden, als we niet heel drastisch het roer om weten te gooien.

Klimaatverandering is van alle tijden

Het klinkt allemaal niet veel, maar bedenk dat een paar graden afkoeling van de aarde er al voor zorgt dat er een ijstijd ontstaat en het noordelijk halfrond bedekt is met een dikke laag ijs. Dit is voor veel mensen de reden om te zeggen "het klimaat op aarde is altijd aan verandering onderhevig". En dat klopt, dat is precies wat klimaatwetenschappers onderzoeken en vertellen ons wat voor klimaat er in een bepaalde tijdsperiode op aarde heerste. Het zijn dan ook deze klimaatwetenschappers die de noodklok luiden en aangeven dat waar in het verleden het klimaat veranderde door zonneactiviteit, baan van de aarde, vulkaanuitbarstingen en meteorietinslagen, dit keer het klimaat verandert door de mens zelf. Daarnaast doen we dat met een snelheid die voor onze aarde ongekend is. Deze wetenschap weet ook dat extreme veranderingen van het klimaat samenhangt met het uitsterven van vele plant- en diersoorten.

Supervulkaan

Het klimaat op aarde beweegt zich op en neer tussen koude periodes (ijstijden) en warmere periodes waar we nu in leven. Eigenlijk zaten we alweer in een afkoelende periode en waren op weg naar een nieuwe ijstijd over enkele tienduizenden jaren. In een heel ver verleden waren er echter ook extreem warme periodes op aarde, zoals meer dan 50 miljoen jaar geleden. Deze extreem warme periode hing waarschijnlijk samen met enorme vulkaanuitbarstingen of bosbranden, waarbij grote hoeveelheden CO2 in de atmosfeer terecht kwam. De stofdeeltjes van de supervulkaan blokkeren eerst de zon waardoor de CO2 opwarming tijdelijk wordt geremd, maar als die deeltjes een paar jaar later uit de atmosfeer zijn gaat de opwarming door CO2 versneld door. Tegenwoordig zijn de vulkanen op aarde niet erg actief zodat ze nog geen 0,25 miljard ton CO2 per jaar uitstoten, de mens zelf stoot echter jaarlijks meer dan 35 miljard ton CO2 uit door het verbranden van fossiele brandstoffen. Wij zijn dus nu zelf, de supervulkaan uit het verleden, waardoor het klimaat op aarde drastisch verandert naar een toestand die de mensheid zelf nooit gekend heeft.

Palmbomen op Groenland

De wetenschap kent de oorzaken van klimaatverandering en weet dat broeikasgassen zoals CO2 een enorm belangrijke rol spelen in het klimaat op aarde. Zonder CO2 in de dampkring zou onze planeet onleefbaar koud zijn, maar teveel CO2 in de dampkring maakt de planeet onleefbaar warm. Er hebben inderdaad palmbomen op Groenland gestaan, de zeespiegel stond toen echter ook 10-tallen meters hoger en vele soorten van voor die warme periode waren uitgestorven.

Zijn wij als menselijke samenleving bestand tegen dergelijke veranderingen? Een beetje droge zomer geeft nu al problemen in onze watervoorziening en voedselproductie. Een grote orkaan legt hele delen van Amerika voor weken plat. Extreem weer is voor onze moderne maatschappij extreem ontwrichtend met als gevolg grote economische schade en vele menselijke slachtoffers. Een meter zeespiegelstijging, wat al 100% zeker is, betekent een enorm vastgoed verlies voor kuststeden in Florida. Nog meer zeespiegelstijging betekent dat Nederland miljarden moet gaan investeren in nieuwe deltawerken, dijken en zeewering, terwijl landbouw inkomsten teruglopen door verzilting van het Westland.

Menselijke invloed

Vaak wordt gedacht dat de grote problemen pas in het jaar 2100 gaan spelen en dat we nog alle tijd hebben om ons aan te passen. Maar de problemen zijn nu al gaande en ook al stopt alle uitstoot vandaag, dan nog gaat de opwarming vele decennia door en blijft de CO2 voor duizenden jaren in de atmosfeer. Daarnaast geldt het zelfde als bij de supervulkanen, als wij stoppen met CO2 uitstoten stoppen we ook met roetdeeltjes uitstoten waardoor de opwarming nog sterker is omdat onze luchten schoner en helderder zijn. Hoe langer we wachten met handelen hoe extremer de gevolgen zullen zijn.

Natuurlijke oorzaken zoals zonneactiviteit of vulkaanuitbarstingen hebben we geen invloed op, maar onze eigen uitstoot hebben we wel invloed op, dus is het van belang dat deze menselijke supervulkaan uitbarsting tot een halt wordt geroepen. Dit is dan ook de reden dat we zo snel mogelijk ons gebruik van fossiele brandstoffen moeten terugdringen. Deze overgang naar een duurzame energievoorziening wordt de energietransitie genoemd.

Energietransitie en energiebesparing

Vaak wordt bij energietransitie gedacht aan het duurzaam opwekken van energie door middel van aardwarmte, waterkracht, zonnepanelen en windmolens. Maar eigenlijk begint de energietransitie bij het terugdringen van ons energieverbruik. Want alle energie die we niet gebruiken hoeft niet opgewekt te worden. Dit kan eenvoudig gedaan worden door ons gedrag te veranderen, dit kost niets, en levert direct geld op. Hele simpele gedragsveranderingen die je makkelijk kunt doen zijn:

  • Eet minder vlees (minder vaak, of kleinere hoeveelheden)
  • Ga minder ver of vaak op vakantie en minder/niet met het vliegtuig
  • Koop minder nieuwe spullen en gebruik meer lokale en tweedehands producten
  • Zet de verwarming minder hoog en verwarm alleen de vertrekken waar je leeft
  • Ga vaker op de fiets en maak gebruik van het openbaarvervoer

Bovenstaande kost je niets en levert je direct geld op. Met deze besparing kan je vervolgens investeren in je verdere besparingen, zoals het isoleren van je kantoor of woning. Dit kost je eenmalig geld, maar daarna bespaar je weer op de kosten om te verwarmen. Lampen en apparaten die kapot gaan kan je direct vervangen door een energiezuinige variant waardoor je weer minder kosten hebt aan elektriciteit.

Duurzame energie opwekking

Al deze stappen kan je eenvoudig in korte tijd realiseren zonder dat je zelfs maar hebt hoeven investeren in een elektrische auto, warmtepomp of zonnepanelen.  Dit zijn de grotere investeringen die we als maatschappij moeten doen om ervoor te zorgen dat alle energie die we gebruiken op duurzame wijze wordt opgewekt. Want wat heb je aan een elektrische auto of warmtepomp als de benodigde elektriciteit met gas- en kolencentrales geproduceerd wordt? Grote zonne- en windmolenparken zijn onmisbaar, maar hoe meer we als samenleving weten te besparen hoe minder er geplaatst hoeft te worden. Een ander alternatief is kernenergie, de samenleving staat hier erg afwijzend tegenover, maar laten we open blijven staan voor mogelijke ontwikkelingen in die hoek waardoor dit op veilige en milieuvriendelijke wijze toegepast kan worden. Ook blijven investeren in onderzoek naar nieuwe vormen van (kern)energie kan waardevol blijken, waardoor er uiteindelijk minder zonneparken en windmolens geplaatst hoeven te worden.

Want laten we eerlijk zijn hoe moeilijk het is om alle benodigde energie voor Nederland (en de rest van de wereld) duurzaam op te wekken. Het gaat dan niet meer alleen om de elektriciteit voor onze lampen en apparaten, maar voor al het transport, vervoer, industrie en het verwarmen van onze bedrijven, kantoren en woningen. Tienduizenden windmolens en tienduizenden voetbalvelden met zonnepanelen zullen nodig zijn om te kunnen voorzien in de totale energiebehoefte van Nederland.

Nogmaals

"Alle energie die we weten te besparen hoeft niet opgewekt te worden!"

De keuzes die we hebben

Als we kijken waar de mensheid nu staat kunnen we vaststellen dat we twee keuzes hebben:

  1. We leggen ons erbij neer dat het klimaat verandert en accepteren dat de mensheid dit waarschijnlijk niet zal overleven.
  2. We zetten alles op alles om de verandering tot een minimum te beperken en bouwen aan een duurzame robuuste samenleving die zelfs overeind blijft in een extreem klimaat.

De klimaatverandering en bijbehorende ontwrichting kunnen we niet meer voorkomen, maar we kunnen in ieder geval voor ons zelf, onze kinderen en kleinkinderen zorgen dat we het maximale hebben gedaan om het ergste te voorkomen.  En het mooie is dat je direct kan beginnen met energiebesparing zodat je geld overhoudt om te investeren in je eigen energietransitie.

Hoe zwaar het ook gaat worden

"Never, never, never give up"
~ Churchill ~

Als je het niet doet voor jezelf, doe het dan voor de toekomst van de jongeren, ze zijn het waard!

Contactgegevens

Steven Hulst
Costerweg 1C
6702 AA Wageningen
mail@stevenhulst.nl

Stel een vraag aan Steven

Aanhef

Steven HulstCOZMOZ adviesbureau
0344 - 846281